Plotseling!

Op woensdag 6 maart begonnen we in het zesde leerjaar de lessen van de derde techniek, namelijk “moeilijke woorden”. Het eerste punt handelde over verwijswoorden. Het is namelijk belangrijk te weten welke informatie een verwijswoord geeft om te begrijpen waarover de tekst gaat. Ik mocht die dag zelf nog eens lesgeven want mèt Jocelyn was afwezig. Hij had examens voor een cursus economie die hij volgt aan de universiteit in Fort Liberté. Ik was tevreden over het algemene verloop van de les. Er was een vlotte interactie en de leerlingen waren aandachtig. Ze deden enthousiast mee met de oefeningen en gaven al snel zelf veel voorbeelden. Ook wanneer ik daarna de oefening verbeterde was ik tevreden over het resultaat: ze wisten goed wat verwijswoorden waren.



Donderdag deed ik dus vlijtig verder met voorbereiden van de peer tutoring voor vrijdag en begon ik zelfs al aan de lessen voor de week daarna… tot plots het nieuws kwam dat het de volgende dag geen school zou zijn én de week erna de examens begonnen! Ik viel uit de lucht, want dat wilde zeggen dat het project voor een aantal weken plat zou liggen. Zo gaat dat hier: ineens komt een beslissing… of die is al langer gebeurd , maar iedereen wordt pas op het laatste nippertje op de hoogte gebracht.

In het weekend werden we dan verblijd met nog meer plots nieuws: het uur was namelijk veranderd, ons door de pastoor op de hoogte gebracht. De eerste dagen waren alweer heel verwarrend: sommigen werkten met het nieuwe uur, anderen zaten nog op het oude uur. Er waren er ook die op de hoogte waren van de uurwissel, maar toch liever nog een aantal dagen op het oude uur bleven. Die algemene verwarring bracht ook veel vragen met zich mee: hoe laat zal de school beginnen? Hoe laat zullen de tuinmannen hier zijn? Dat heeft zo een kleine week geduurd. “L’histoire se repète”: in oktober maakte ik ongeveer hetzelfde mee.

De kleutertjes kwamen nog een paar dagen. Op donderdag viel hun laatste dag voordat ook voor hen de paasvakantie begon. De drie groepjes kwamen naar TSL voor allerlei activiteiten. Ze zongen, speelden met blokken, deden kleine spelletjes en gingen naar de pasgeboren eendenkuikentjes kijken. Alle kinderen werden gemeten want ze hadden het in de klas over ‘groter dan, kleiner dan, grootste, kleinste’. Ze maakten ook allemaal een kroon met pluimpjes, omdat ze over een pauw hadden geleerd. De vorige dag had ik verschillende tijdschriften daarvoor verknipt om mooie pluimpjes te hebben (en ineens heb ik dan wat oude tijdschriftjes uit 2006 en 2008 gelezen!). Op het einde van de voormiddag kregen de kleuters hun mapje met al hun werkjes van dit trimester. Ook kregen ze wat snoepjes én een cadeautje: voor iedereen een mooi armbandje, de meisjes met vrolijke kleurtjes, de jongens met voetballetjes. Allen met hun kroon op hun hoofd en fier op hun gemaakte knutselwerkjes, gingen ze de poort van TSL door, klaar voor de vakantie! Het was een heel leuke dag! De kleutertjes hebben zich goed geamuseerd en ik ook! Op dat moment begon ook voor ons de vakantie…

Eerste activiteit op ons programma was alweer een dagje naar de Dominicaanse om boodschappen. Het was een vrijdag, dus grote markt in Dajabòn. Ik heb dat nu al dikwijls gezien, maar ik zal niet snel wennen aan die chaotische drukte en het haastig heen- en weergeloop om de Haïtiaanse camions te vullen met de verder te verkopen goederen. Alvorens naar Akil terug te keren, deden we onszelf tegoed aan een restaurantbezoekje met een glaasje wijn én een magnum! Pure verwennerij! Op de terugweg naar Akil zaten we vast achter de camion die op vrijdag de ‘madams Sara’ (een naam die hier wordt gebruikt voor vrouwen die commerce doen) vervoert van Akil naar Dajabòn en terug naar Akil. Midden in de nacht vertrekt deze al toeterend, goed geladen met de Akilse Sara’s. In de namiddag keert hij dan terug over de hobbelige weg. Wanneer wij de camion zagen, moest hij net een steile helling omhoog, vol putten. De eerste poging was mislukt: er moest een heel deel van de vrouwen uitstappen. Een aantal mannen stonden er op te kijken, zonder de vrouwen even te helpen. De vrouwen trokken hun plan! Een tweede poging kwam, maar ook nu geraakte hij niet tot boven. Het is een hilarisch beeld: terwijl de camion met volle kracht naar boven rijdt, lopen een aantal jongens met grote houten blokken achter de camion. Die grote blokken kunnen zo nodig als rem, achter de banden gelegd, worden gebruikt. Nog meer vrouwen klauterden uit de camion voor een derde poging met volle gas: eindelijk gelukt! Boven aangekomen zette de chauffeur zich aan de kant zodat we konden voorbij steken (wat niet altijd even eenvoudig is op de smalle weg). Een eindje verder stonden dan alle vrouwen te wachten om terug in te stappen. Het zou nog wel even duren vooraleer zij in Akil zouden aankomen. Een beetje later begon het hard te regenen. Ik dacht direct aan alle vrouwen met hun koopwaar die in de kletsende regen Akil naderden… Wat een leventje… een leven dat zoveel harder is dan het onze, een leven met zoveel onzekerheden, vol uitdagingen…



In het voorbije weekend woonden we dan een feest bij in de kapel van Haut-Marion, ter ere van Jozef, de patroonheilige van de kapel. We reden met père Janvier mee, over de hobbelige weg, een heel eind weg van het centrum van Akil Samdi, diep in de bossen en de bergen. De kapel bestond uit een houten staketsel met een dak dat voor de helft bestond uit golfplaten. De andere helft was bedekt met blauwe plastic. Aan de zijkanten hingen doeken, met allerlei motiefjes, om het zonlicht (en de warmte) buiten te houden. De decoratie bestond uit plastic bloemen en slingers (= WC-papier dat in slingers was opgehangen). Van overal werden (tuin-)stoelen aangebracht, een kakofonie van kleuren. Snel werd nog een kleine generator aangezet om de muziekinstrumenten en de micro aan te sluiten. De chiro was paraat met vlaggen, trommels en trompetten om het begin van de mis aan te kondigen. Al snel zat de kerk vol met een allegaartje aan mensen, uitgedost in hun beste tenue. De mis begon, er werd gebeden en vrolijk (en soms ook wel vals) gezongen. Acht meisjes, met roze rokjes en bijpassende strik in hun haar, dansten op kousenvoetjes gedurende de hele viering. Al bij al ging de mis nog goed vooruit, na een uur en een half was deze gedaan. Het was echter iets te voorbarig geweest om te denken dat we naar huis konden. Er werden een hele hoop aankondigingen gedaan, waarna zowat alles en iedereen door père Janvier werd bedankt voor de realisatie van dit feest. Daarna nam de secretaris van de kapel het woord om diezelfde “zowat alles en iedereen” te bedanken. Ook wij werden twee maal uitgebreid bedankt terwijl wij eigenlijk slechts te gast waren. Zo waren we alweer terug één uur verder. En als we dan al dachten dat het tijd was om terug naar TSL te keren, waren we alweer verkeerd. Er was namelijk nog rijst met bonen, worteltjes en geitenvlees voorzien voor iedereen. Daarna was de tijd echt wel rijp om iedereen nog een prettige namiddag te wensen en te vertrekken. Op de terugweg zagen we nog iets grappig. Sommigen moeten namelijk erg lang wandelen vooraleer de kerk te bereiken. Eén van de vrouwen had er niets beter op gevonden om haar gemakkelijke schoenen in de struiken te verstoppen, zodat ze na de mis haar mooie blinkende schoentjes kon inruilen voor gemakkelijk zittende sloffen. Een zelfredzaam volkje, dat heb ik wel al geleerd!

Foto's

Wegens internetproblemen had ik de foto's die bij het vorige blogbericht horen nog niet online kunnen zetten. Maar dat is nu opgelost! Nieuwe foto's dus in het mapje "Foto's maart".

Tonbe ak leve...

De dagen glijden voorbij: het project is aanbeland bij de tweede fase, meer bepaald het aanleren van leesstrategieën die de leerlingen zullen helpen een tekst beter te begrijpen. Concreet zullen de leerlingen van het zesde leerjaar in de komende weken zes dergelijke strategieën leren. Alvorens met de (voorbereidingen van de) lessen te beginnen, had ik nog een leuk werkje en werd mijn creatieve kant aan het werk gezet. Ik maakte bladwijzers die voor de leerlingen als een gids doorheen het hele project zullen dienen. Het is een vrolijk gekleurde kaart waar de zes technieken een plaatsje krijgen en die de leerlingen tijdens het project altijd kunnen gebruiken.

De eerste theoretische les ging over ‘voorkennis’, meer bepaald nadenken wat je al weet over een bepaald onderwerp. Dit kan je een oriëntatie geven in het lezen van een tekst of verhaal. De leerkracht gaf een heel duidelijke en heldere uitleg aan de leerlingen. Hij vulde de les alweer aan met eigen voorbeelden. Toch kwamen Kelvin en ik eerder teleurgesteld terug naar TSL. De leerkracht deed naar onze mening zo zijn best om de materie grondig aan te pakken dat de les langdradig werd, met als gevolg dat de leerlingen hun concentratie verloren. Er werd gebabbeld en gegiecheld. Het voelde bovendien aan alsof de leerkracht de babbelende leerlingen niet genoeg terecht wees. Toegegeven, het is geen gemakkelijke klas, maar we hadden toch het gevoel dat er strenger kon opgetreden worden. Misschien werd hij afgeremd door het feit dat wij in de klas zaten? Na afloop van de les keken we de werkblaadjes na en tot onze opluchting bleek dat de antwoorden van de leerlingen toch grotendeels correct waren. We konden de volgende les dus een stap verder zetten tijdens de peer tutoring. In deze lessen oefenen de leerlingen de geziene leesstrategie in samen met een leesmaatje.




Deze eerste peer tutoring was een schot in de roos. De leerlingen hebben gedurende de hele les geconcentreerd aan hun oefeningen in hun leesteam gewerkt. Heel intrigerend om te zien hoe ze stapje per stapje zich een weg zochten in deze nieuwe instructiemethode; onwennig zowel voor de leerlingen als voor de leerkracht. De leerkracht besefte snel dat peer tutoring de mogelijkheid schept om meer individuele feedback te geven aan de leerlingen en hij paste zich verrassend snel aan aan zijn nieuwe rol. De leerlingen zelf zochten hun weg door ons veel vragen te stellen: “hoe moeten we dat juist samen overleggen?”. De leesteams waren samengesteld op basis van hun resultaten op het examen Creools in december. Zo konden we goede teams samenstellen waarbij een sterkere leerling bij een iets zwakkere leerling werd geplaatst. We merkten echter dat in sommige groepjes het praten eerder moeilijk verliep, andere groepjes waren snel weg met het systeem.

Al bij al waren we tevreden over de eerste lessen en verdienden we dus zeker de volgende pauze. Het was Kelvin zijn verjaardag, met een uitstapje naar de zee op het programma, meer bepaald naar Cormier Plage. We hadden er een prachtig zonnige lentedag uitgekozen, met temperaturen net over de 30°C (ik wil niemand jaloers maken hoor). We hebben een beetje uitgerust, in de zon gelegen en lekker gegeten. Wat opviel, was dat we omringd waren door blanken; even vroeg ik me af of we wel in Haïti waren. De UN en mensen van allerlei projecten en bedrijven waren van de partij om ook van een rustig dagje aan de zee te genieten. Na deze ontspanning was het weer “werkentijd”.

Afgaande op de eerste theoretische les, besloten we om tijdens de wekelijkse bespreking met de leerkracht, mèt Jocelyn, een aantal zaken te bespreken. We wilden hem zeker bevestigen in de manier waarop hij de lessen had gegeven. Tegelijk wilden we hem een aantal tips meegeven hoe hij de les anders kon aanpakken zodat de leerlingen minder hun aandacht verliezen en een aantal tips i.v.m. straffen en belonen. Al snel nam hij zelf de draad mee op en begon hij mee na te denken hoe we dit praktisch in de klas konden realiseren. Dat getuigt volgens mij van een inzet die ik steeds apprecieer.

De week erna geloofden we inderdaad vooruitgang te zien. We moeten wel realist zijn: we kunnen niet alles in één keer veranderen, het zal dus nog wel wat tijd vragen (maar ik ben hier ook nog drie maanden, dus nog tijd voldoende!). De tweede theoretische les, voorspellen, verliep vlotter. Hier leerden de leerlingen dat ze op basis van de titel en de prenten kunnen voorspellen hoe een verhaal of tekst zal verlopen. Ook dit kan hen later helpen om de tekst beter te begrijpen. We hadden de leerkracht onder andere als tip gegeven om de banken iets verder uit elkaar te zetten en de leerlingen te verplichten met twee naast elkaar te zitten (i.p.v. met 3 of soms met 4 op één bank). Deze verandering op zich bracht al veel op. Ze zaten daarbij ook nog eens naast hun peer tutoringmaatje en dus niet hun beste vriendje in de klas; weer een reden minder om te babbelen. Ook de tweede les peer tutoring was een grote sprong vooruit. De leerlingen worden gewoon aan het systeem, al zie je dat sommigen toch nog veel vragen hebben op welke manier ze nu eigenlijk moeten samenwerken of het onwennig vinden om te babbelen/te overleggen met iemand die ze eigenlijk niet zo goed kennen. Inhoudelijk is er ook vooruitgang: de antwoorden op de opdrachten beginnen meer gestructureerd te worden en krijgen meer zin. Ik ging met een zeer tevreden gevoel terug naar TSL: hopelijk vorderen de volgende lessen in dezelfde trend, want elke strategie wordt ook moeilijker.

Des te meer besef ik dat het peer tutoringsproject een leerproces is zowel voor mezelf als voor de leerlingen én de leerkracht. Een proces met vallen en opstaan (tonbe ak leve), met pieken en dalen. Een uitdaging die ik met veel plezier nog een tijdje aanga!