BelgiëHaïti

donderdag 27 december 2012

Kerstmis in Akil Samdi

Met Kerstmis in aantocht, verwachtten de kleutertjes belangrijk bezoek. Als ze flink hun best hadden gedaan op school, zou de Kerstman wel eens kunnen langskomen. En dat deden ze, dus werd alles voorbereid om deze man goed te ontvangen. Er werden cadeautjes ingepakt, stoeltjes klaargezet, kerstbomen gekapt met manchetten en de kerstboom kreeg mooie versiering. Het drumstel en de gitaar werden bovengehaald. Toch had ik zelf nog geen echt kerstgevoel: de warmte en zon klopten niet in het plaatje van een kerst met kou, sneeuw, schaatsen, warme chocomelk en jenevertjes.

Op 20 december was het dan zover: om 9u stonden er zo’n 60-tal kleutertjes en een 20-tal kinderen van personeel, aan de poort van Ti Solèy Leve. Ze zochten een plaatsje en waren duidelijk benieuwd naar de komst van de Kerstman. In afwachting werd er gezongen: alle kerstliedjes passeerden de revue. Toen de Kerstman toekwam, veranderde de uitdrukking op verschillende gezichtjes: ogen keken verbaasd en mondjes vielen wat open. Eén voor één mochten ze bij hem langs gaan en kregen ze een zakje met daarin de werkjes die ze het voorbije trimester hadden gemaakt, wat koekjes en een cadeautje. De ene lachte, de andere had schrik. Eén kleutertje begon zelfs te wenen. Nadat iedereen zijn pakje had gekregen, mochten ze het opendoen. Op dat moment waren er heel wat blije gezichtjes te zien! Ze zongen nu nog meer en hun trommeltje dat ze als cadeautje hadden gekregen, werd al uitgetest. Gezichtjes spraken boekdelen: ze waren tevreden.

Toen die dag voorbij was, begon voor ons ook de kerstvakantie. Er werden op de galerij nog meer kerstboompjes gezet: aan elke kamerdeur één. Iedereen kon zijn eigen boompje versieren met kerstballen en lichtjes. Ook in de refter staat een kerstboom en een kerststal. Het kerstgevoel begon toch wat meer te komen. Op de dag van Kerstavond ging ik ’s morgens met bòs Reynold mee naar Cap-Haitien. We zouden Carmelle thuis afzetten en om taart gaan. Hier is het niet naar de bakker om de hoek, maar naar de bakker een dik uur rijden. Onderweg werd ik me bewust dat de mensen hier niet zo bezig waren met Kerstmis. Wel zijn de voorbereidingen voor Nieuwjaar begonnen. Overal waren vrouwen druk in de weer om alle kleren en gordijnen te wassen. Ook worden hier en daar gezellige bars gebouwd uit bamboe om op 31 december samen te zitten. Wat opviel, was het vele gereis. Het verkeer in Cap-Haitien zat volledig vast. Alle taptaps waren overvol geladen met mensen, kippen, plastic tuinstoelen, matrassen, valiezen en zakken met eten. Ongelooflijk hoe ze kunnen stapelen. Veel mensen trekken duidelijk wel naar hun familie tijdens deze dagen.

‘s Avonds gingen we naar de kerk. Veronique (coach van TSL) had een mooie kerststal opgesteld met tekeningen die ze mocht gebruiken van Jeannine. Wat niet kon ontbreken, waren ballonnen, ook al zouden wij nooit onze kerststal met ballonnen versieren. Voor de kerkdienst begon, was er ‘animatie’ waarbij kinderen, mannen en vrouwen kerstliederen mochten zingen. Nadeel was dat de micro’s voor het gezang én van alle muziekinstrumenten op maximaal volume stonden: het klonk dus niet mooi samen. We hebben meer dan een uur gewacht, maar de mis begon maar niet. We besloten dus maar naar huis te gaan. Daar had Jeannine de tafel heel mooi versierd. Bovendien stonden er taart, chocomelk én cadeautjes op ons te wachten! Het was een gezellige avond. Op Kerstdag zelf was er een aperitief en waren er frietjes. Voor de rest was het een rustige dag en genoot ik van een goed boek in de stralende zon en tropische temperaturen. Ik ben me er wel van bewust dat we waarschijnlijk wel de enige kersttafel in Akil Samdi hadden. In het dorp leek Kerstmis een normale dag: de meisjes hun haar werd gevlochten, de mannen waren aan het werk op de akker, de jongens kwamen voetballen, oud en jong zat te zitten, kindjes aten rijst met bonen. De geboorte van een kind heeft hier een andere betekenis dan bij ons. Wanneer een kind hier geboren wordt, gaat het leven ook gewoon door…

Nu aftellen naar het nieuwe jaar!

woensdag 19 december 2012

Het dagelijkse leventje in TSL

Na al het gereis van de voorbije dagen, was het tijd om het even rustiger aan te doen en in Akil Samdi te blijven. Omdat ik hier natuurlijk niet ben om hele dagen stil te zitten, hielp ik bij de kleutertjes. Elke dag komen 17 leerlingen van de derde kleuterklas naar Ti Soley Leve. We deden een spelletje zodat ik hun namen beter zou leren kennen. Dit bleek echter geen eenvoudige opdracht want de namen lijken in het niets op de namen die we gewoon zijn: Falande en Falanda, Mayka en Fayka, maar dan ook nog Saïka, Naïma, Calanda, Safari, Ancito, Romalove, enz. Ten tweede bleken de kindjes zo stil te praten dat ik hen vaak niet verstond. De Kerstman mag voor sommige kindjes een beetje meer stemgeluid brengen. We werkten daarna vooral met puzzels. Leren puzzelen lijkt voor ons vanzelfsprekend, maar ik heb mogen ontdekken dat dit niet zo is. In het Belgenlandje, heeft elk kind wel een puzzel thuis. Hier is het echt iets dat de kinderen nog moeten ontdekken wanneer ze in de drie opgaande kleuterklasjes zitten. Een voorbeeldje: Afbeelding en vorm worden moeilijk in relatie gebracht en zo kan het dat de staart van een hond herhaaldelijk aan de oren komt te staan en de olifant een slurf krijgt op zijn achterwerk. Het was meer proberen waar elk stukje paste in plaats van echt vanuit de tekening te vertrekken. Na een paar dagen oefenen, ging het al iets vlotter: Winnie De Pooh en Knorretje kregen meestal pootjes en oren op de juiste plaats. Met Kerstmis in het zicht, werden kerstbomen en Kerstmannen gekleurd en er werden teloefeningen gedaan met kerstballen. Er werden ook vrolijk liedjes gezongen: dat is iets wat de Haïtianen graag en dus ook vaak doen. Soms is het bij de kleuters wel meer ‘roepen’ in plaats van zingen. Wat ik zeer positief vind, is dat de kinderen in groepjes aan een tafel zitten waarbij elke coach één tafel begeleidt. Op die manier is er meer individuele aandacht mogelijk en leren de coachen hun 5 of 6 leerlingen erg goed kennen: hun vaardigheden, hun sterke punten en hun minder sterke punten. Voor elke leerling wordt ook een map bijgehouden met de werkjes die ze gemaakt hebben. (De pedagoog in mij…  ) Door het helpen in de kleuterschool, krijg ik blijkbaar ook meer bekendheid in het dorp. Wanneer ik nu over straat loop of achteraan op de moto zit, is het niet meer alleen ‘blan’ dat de kinderen roepen, maar wordt er hier en daar ‘Katrijn’ geroepen.

Ik ging eveneens mee om de auto te gaan wassen. We reden naar de carwash ‘La Rivière’. Dit bleek niet enkel een carwash, maar ook een wassalon (waar vrouwen bedrijvig aan de slag gingen om alle kleren van kinderen en manlief proper te krijgen) en een groot bad (waar zowel kinderen, vrouwen als mannen zich wasten). Ondertussen waren wij volop in de weer al de modder van de auto te spoelen. Nadat een laagje shampoo was aangebracht, blonk hij alweer in de zon.

In Akil Samdi zijn er momenteel heel wat zieken. We bezoeken regelmatig Judette, een vrouw in de laatste fase van AIDS. Ze zal niet meer lang leven, elke dag gaat ze achteruit. Naast haar stond haar zoontje. In hetzelfde huis woont eveneens een baby’tje van een maand oud, Farah. Het leven is hier wispelturig… Hier in Akil Samdi staat een choleratent van Unicef met alle middelen om de ziekte te kunnen behandelen. Voor je binnengaat, ben je verplicht de handen te wassen. De bedjes zijn veldbedjes en hebben allemaal een gat in het midden zodat in het geval van niet-te-stoppen-diarree er een emmer onder kan worden gezet. Op het moment van ons bezoek daar, lag er een jongetje van ongeveer 4 jaar die door op straat te spelen, cholera had opgelopen. De ergste diarree was al voorbij en omdat hij zo flink was geweest, beloofde Jeannine hem een cadeautje. Tegelijk met ons bezoek daar, werd in het dispensarium een oude man binnen gebracht met 42° koorts, waarschijnlijk malaria… Hij trilde helemaal en was waarschijnlijk bijna aan het ijlen. We hoorden diezelfde dag het verhaal van een vrouw die dringend moest bevallen aangezien ze al een hele dag pijn in haar buik had. Venel was even met de auto weg, waardoor Geordany hen had gezegd een kwartier later terug te komen. Ze kwamen echter niet terug. We hoorden later dat de vrouw helemaal met de moto naar het ziekenhuis van Fort Liberté is gegaan (drie kwartier à een uur over onverharde weg). Daar bleek geen chirurg en/of gynaecoloog aanwezig te zijn, dus moest de vrouw nog verder doorrijden naar het ziekenhuis van Milot om een keizersnede uit te laten voeren. Hoe die vrouw die pijn heeft kunnen uithouden, is verwonderlijk. Het dagelijkse verhaal van een dorp ‘op de buiten’ in een land in de tropen…

Ondertussen komt de komst van Kelvin (eind van de kerstvakantie) dichterbij. Hij zal me helpen het project te realiseren. Daarom ben ik begonnen het één en ander verder voor te bereiden zodat we er volledig kunnen invliegen zodra hij arriveert. Zijn komst brengt hier ook wel wat avonturen te weeg, o.a. om internet te installeren:

Zaterdag: René zou komen om het internet te plaatsen. Hij was al eerder geweest om te bepalen waar het beste signaal zou opgevangen worden door de parabool en waar die dus moest geplaatst worden. De werkmannen hadden op die plaats reeds cement gegoten en een paal gezet waar de parabool op moest worden vastgezet. René kwam echter niet opdagen.

Maandag: René ging komen, maar bleek platte band te hebben. Venel is dus naar Fort Liberté gereden om hem te gaan ophalen. De parabool werd geïnstalleerd maar er bleek geen internet te zijn. Ondertussen stond iedereen er eigenlijk een beetje op te kijken, inclusief ik (ik wordt al een beetje gewoon aan de Haïtiaanse attitude blijkbaar). Er werd gecontroleerd of het aan de individuele stukken lag, maar alles werkte perfect. Conclusie: op de plaats waar de paal was gezet, kon toch geen goed signaal worden ontvangen. De paal moest dus verzet worden en er werd een nieuwe plaats gevonden waar volgens René beter signaal was.

Dinsdagochtend, 7u: de blok beton werd volledig uitgegraven. Tegelijk werd op de aangewezen plaats een nieuw gat gegraven om de blok beton met paal te zetten. Maar blijkbaar lag daar de waterleiding voor de keuken. Gevolg: waterleiding kapot. Die moest dus eerst gemaakt worden, vooraleer die betonblok erop kon worden gezet. Naar Perches om PVC lijm, niet te vinden. Dan maar met plakband. De waterleiding is gemaakt en vastgezet met cement. Daarop staat nu de betonblok met paal. Ondertussen was René gearriveerd, het nieuw gegoten beton was nog nat, maar de parabool werd toch geplaatst. En eind goed, al goed: er is internet!
Daarbij komt nog eens dat de keuken wordt geschilderd en opgeruimd, dus Eloude kwam hier koken, terwijl ze nog nooit met een gasvuur had gewerkt. Arlette was druk in de weer met al het materiaal uit de keuken af te wassen. Ook de komst van de Kerstman wordt voorbereid, maar daarover later meer. Op die manier kunnen dagen die rustig zouden moeten zijn, veranderen in een plotse chaos. Ik geniet tussendoor toch ook wat van het zonnetje. Moet ik een paar zonnestraaltjes opsturen? :)


PS: Aan iedereen die examens heeft (vooral voor mijn broertje en zusje!): studeer ze goed! Ik duim voor jullie!

dinsdag 11 december 2012

Exclusief weekend in Haïti

Vrijdagochtend stond ik goedgezind vroeg op om te vertrekken naar Port-au-Prince; ik had namelijk grote plannen. Jeannine bracht me naar Cap-Haïtien en daar nam ik een klein vliegtuigje richting hoofdstad. De vlucht was prachtig. Doordat we niet zo hoog vlogen, had ik een mooi zicht op het landschap. De zon was van de partij en er waren bijna geen wolken. Groene akkers, kronkelende rivieren, hier en daar een klein dorpje tussen al dat “nu nog groen, dankzij het regenseizoen”. We vlogen bijna tussen de bergtoppen door, echt de moeite om het land in vogelvlucht te bekijken. Hoe dichter we bij Port-au-Prince kwamen, hoe meer gebouwen en auto’s te zien waren, de agglomeratie strekte zich uit, met het Site Solèy, de grootste populaire wijk als blikvanger. In de aankomsthal van het mini vliegveldje vroegen meteen zes Haïtianen of ik een taxi nodig had. Gelukkig was Venel er snel om me op te halen.

In het gastenkwartier van père Andrew aangekomen, was het tijd om me, jawel, deze keer een beetje stads op te maken. Net als alle Belgen wonend in Haïti, kreeg Jeannine een uitnodiging voor een receptie op het Belgisch consulaat, aangeboden door het Belgisch Hof en met bijzondere gast Prinses Mathilde. Omdat de datum te dicht lag bij de examenperiode, mocht ik Jeannine en TSL vertegenwoordigen. Voor mij was dit de unieke kans om andere Belgen te ontmoeten en te horen in welke functie ze in Haïti verblijven.

Goed op tijd vertrok ik met père Luc en père Guy, beiden Scheutisten, rekening houdend met de typische ‘blokus’ (files) in Port-au-Prince. Een uur en 20 minuten lang kon ik me verbazen over alle kerstverlichting in de stad. Straatverlichting is er amper, maar in deze feesttijd zijn zowel bomen als huizen versierd met kerstlichtjes.

Eindelijk kwam het consulaat in zicht. Politie op de parking zorgde voor veiligheid. Onze naam opgevend, werd streng nagekeken of we op de gastenlijst stonden. Vervolgens werden we verwelkomd door de Belgische consul aan de ingang van een prachtig gedecoreerde tuin. Er stonden witte schommelbankjes, zeteltjes, receptietafels, alles er op en er aan. Direct kregen we al een welkomstdrankje: een cocktail die zich liet smaken. Haïtiaanse jongens kwamen rond met lekkere hapjes met scampi’s, gebakken kipjes, gedroogde stukjes banaan, enz. Er was een buffet met broodjes, kaas, druiven en ander fruit. Heel verzorgd allemaal. Maar vooral het zien van een bonte mengeling mensen was boeiend: jong en oud, heren in kostuum, dames in mantelpakjes of chique kleedjes, maar ook coöperanten in typische beige trekkersbroeken en te grote hemdjes. Ik maakte kennis met de viceconsul en zijn vrouw en met de Belgische ambassadeur. Ik praatte met andere Scheutisten, met twee Zusters van de Jacht, met mensen die hier werken voor Broederlijk Delen en Protos, met de verantwoordelijke van Broederlijk Delen in Haïti, enz. Ik voerde met velen zeer interessante gesprekken waarbij het soms snel overschakelen werd tussen Frans, Nederlands en Creools… trek je uit de slag Katrijn!!! Geroezemoes en ettelijk fototoestellen schoven naar de ingang van het park en wij dus ook: prinses Mathilde was gearriveerd!. De prinses is een heel vriendelijke dame die zeker niet uit de hoogte doet. Ze nam de tijd om met heel wat mensen te praten, ook met de paters Scheutisten. Ze praatte Nederlands met ons en ik sta op de foto samen met haar!

Als kers op de taart kregen alle genodigden nog een kleine attentie: een kerstbal, mooi Haïtiaans artisanaal versierd en een blijvende herinnering aan een leuke (en unieke!) avond…

Zoals jullie op het Belgisch nieuws konden volgen, was prinses Mathilde drie dagen in de hoofdstad als vertegenwoordigster van Unicef. Ze bezocht een tentenkamp, een schooltje en een populaire wijk. Zelf bekeek ik de filmpjes van VTM. Ik besef dat de getoonde beelden jullie waarschijnlijk verbaasd hebben. Wie echter langere tijd in Haïti verblijft, plaatst vele van deze beelden in een andere context. Zo kreeg ik te horen van een Haïtiaan die al heel lang in de hoofdstad woont, dat de huidige bewoners van tentenkampen niet altijd slachtoffers zijn van de aardbeving maar uit het binnenland kwamen om hier een korreltje noodhulp me te pikken. In het VTM filmpje frappeerde me het volgende: de reporter stapt een tent in waar een moeder voor vijf kinderen zorgt. Ze klaagt dat ze alleen moet instaan voor deze kinderen… De jongste heeft ze nog aan de borst, een kindje verwekt na de aardbeving… Weten zij en de verwekker van dit kind dan echt niet dat er familieplanning bestaat? Ook die vragen moeten we durven stellen. Prinses Mathilde bezocht en schooltje…je ziet in eerste instantie de auto van de prinses over de hobbelige weg rijden met de woorden “de weg is hier niet zo goed”. Ik zit hier momenteel in een dorp dat enkel te bereiken is via barslechte wegen en die bij regenval het dorp zelfs isoleren! Ik begrijp dat de media beperkt was aan informatie, dat de meeste journalisten niet verder gingen dan de plaatsen die de prinses bezocht... In ieder geval ben ik blij het land ‘anders en echter’ te leren kennen en ik hoop gedurende de komende maanden daaraan nog veel indrukken toe te voegen.

Om terug te komen op Port-au-Prince: mijn exclusieve weekend was nog niet voorbij. Zaterdagvoormiddag ging ik met Luc boodschappen doen – of dat was in ieder geval het plan. Het draaide anders uit. Luc nam me eerst mee naar de winkelgalerij Rivoli in Pétion-Ville, de bovenstad waar onder andere de rijkeren hun stekje hebben. “Dit moet je gezien hebben” zei Luc. Ik was erg benieuwd en er een ontsnapte me een kleine ‘wauw’ toen we de winkel binnen gingen. De duurste parfums, handtassen, juwelen, kleren van Lacoste en andere grote merken stonden oogverblindend gedecoreerd. Dit was duidelijk een winkel voor de 15% allerrijksten van het land. Daarna reden we hogerop naar “Bouteiller” waar we een prachtig zicht over de ganse agglomeratie hadden, Port-au-Prince, één grote grijze vlek. Nog hogerop kronkelde de weg langs enorm grote villa’s. De auto’s van de tegenliggers prijsden grote merken, passend bij de weergaloze behuizing. Ons eindpunt was Fermathe, waar een Amerikaanse familie sinds generaties een missie hebben gesticht, waar ze een boeiend museum hebben, een hospitaal en schooltjes, een restaurant voor de vele bezoekers van hun souvenirwinkel. Op die plaats kreeg je ook een prachtig uitzicht op de terrasbouw in de bergen… hopelijk palmen de rijken dit brokje natuur niet in!

De laatste activiteit van het weekend bracht me naar het huwelijk van Natacha en Jean Bernard, een collega van Venel en Reynold. Reynold was getuige. Om de plaats van het huwelijk te vinden, begaven we ons weer in een ander avontuur (ook al had ik dat in de hoofdstad niet direct verwacht). In Pétion-Ville verlieten we de verharde weg om via een steile zand- en steenweg omhoog de bergen in te gaan. Het busje dat verschillende gasten voor de trouw vervoerde, kon zelfs niet helemaal tot boven geraken. Toen we arriveerden, was bòs Reynold met de bruidegom reeds toegekomen. Ik zag al onmiddellijk dat ik met mijn eenvoudige kleedje niet veel voorstelde tussen de prachtig uitgedoste dames: hun haren prachtig opgestoken, kleedjes die blonken, schoenen met fijne en hoge hakken (waar sommigen maar wankel op liepen). Ook de mannen waren prachtig in kostuum; ook al waren die kostuums te groot of te klein. Zelfs de kinderen: kleine meisjes met kleedjes alsof ze zelf zouden trouwen en jongens in kostuum of met een dasje. Na lang wachten kwam uiteindelijk met veel getoeter de bruid aan. Bòs Venel was chauffeur en ze reden in een auto die was versierd met grote strikken. De bruid droeg een mooi klassiek wit kleed met sleep. Na nog meer wachten, begon de ceremonie en een uur te laat begon ook eindelijk de mis (om 17u in plaats van 16u). Er werd veel gebabbeld en gezongen (al moet ik toegeven dat ze in Zuid-Afrika mooier zongen in de kerk :)). Toch wel een paar grappige zaken opgemerkt. Ten eerste was de mis volledig in het Frans in plaats van het Creools. Bovendien zitten de bruid en de bruidegom in het begin tegenover elkaar met elk hun getuige naast zich. Pas nadat de trouwgeloften (“jusqu’ à ce que la mort nous separe”) waren afgelegd, mocht het echtpaar naast elkaar gaan zitten. Bovendien was het al donker buiten toen de mis begon. De kerk was wel hier en daar verlicht, maar waarschijnlijk niet sterk genoeg om een mooie film te maken. Eén jongen had dus de leuke taak om de hele tijd met een spot rond te lopen, zodat de gebeurtenissen steeds goed in beeld werden gebracht, heel grappig om te zien! We zijn echter niet tot het einde gebleven: op het ‘programma’ was het afleggen van de trouwgelofte puntje zes van de 18 puntjes in het totaal en we waren al een uur en een half bezig! Venel vertelde de volgende dag dat het nog tot 20u30 ongeveer had geduurd dus was ik tevreden dat we niet waren gebleven!

De volgende dag was het dan weer tijd om met de auto naar Akil te komen. Bòs Venel stond om iets na 5u op de parking bij père Andrew, waarna we Carmelle bij haar familie gingen ophalen. Heel raar was dat ik om 6u ’s ochtends op de radio het liedje van Nick Balthazar hoorde ‘Do it Now’ dat werd gemaakt in het teken van de actie ‘Sing for the climate’. De tekst kreeg daarbij voor mij een speciale betekenis bij het uitrijden van Port-au-Prince: “we need to build a better future and we need to start right now’.

http://www.youtube.com/watch?v=OVnedIW1y8E



PS: nieuwe foto's toegevoegd in het mapje 'december'.

zaterdag 1 december 2012

Port-au-prince

Na de hoofdstad in 2010 gezien te hebben, was ik wel benieuwd om te zien hoe het daar momenteel gaat. Na een acht uur durende, hobbelige rit door dorpjes met namen zoals Romeo, Limonade en Cabaret, prachtige zichten op de bergen, de oceaan, de rijstvelden en bananenplantage en vele kerstliederen op de radio later, kwamen we aan bij père Andrew waar we konden verblijven. De volgende dag trokken we de stad in. Bijna de hele tijd ging het verkeer stapvoets vooruit, wat mij de kans gaf om goed rond te kijken. En dat was nodig! Port-au-Prince geeft op het eerste zicht een chaotische indruk: overal liggen hoopjes vuil, ligt modder en zijn kanaaltjes dichtgeslibd door al het afval, overal is verkeer, overal lopen mensen rond, alle huizen zijn vlak naast elkaar gebouwd. Op één bergflank staat het ene huis gewoon boven het andere huis gebouwd. Er hangt een waas van uitlaatgassen boven de stad. Nadat ik hier aan gewend was, keek ik aandachtiger en toen begon ik de restanten van de aardbeving waar te nemen: er liggen nog steeds gebouwen ingestort, er zijn nog huizen met duidelijk zichtbare scheuren, er zijn nog tentenkampen. Maar het is ondertussen meer verborgen: mensen bouwen verder op het puin, de tentenkampen zijn verborgen achter muren - geen tenten meer dus midden op de straten - hier en daar een nieuw gebouw. Zo bezochten we bijvoorbeeld de technische school van de Salesianen die zwaar werd getroffen door de aardbeving. Een deel van het gebouw staat er nog, maar rondom werden nieuwe klaslokalen uit hout geplaatst. Het paleis werd verder afgebroken, met de bedoeling het in zijn oorspronkelijke staat te herstellen. De stempels die na de aardbeving op de huizen werden gezet, zijn ook nog te zien. Het leven gaat verder. Op straat kan je alles wat je wenst, kopen: van fruit, rijst en kleren tot schoolboeken, tafels en ijskasten. Ik zag ook het contrast: grote villa’s, chique hotels en een grote supermarkt waar allerlei westerse producten te verkrijgen zijn. Ook dat is Port-au-Prince.

Ik heb ook een ziekenhuis in de stad bezocht, ook hier een hectische boel. Overal waren patiënten aan het wachten, er was veel lawaai, patiënten lagen samen in een zaal waardoor er weinig sprake is van privacy, het sanitair zag er niet proper uit, de lavabo was kapot, bloed lag op de grond en overal waren studenten die voor verpleegkundige of arts studeren. Het gebouw zag er helemaal uitgeleefd uit, terwijl het niet eens zo oud bleek te zijn. In tegenstelling daarmee bezocht ik ook het poli-kliniekje dat père Andrew heeft opgericht. Een wereld van verschil. Hier was het proper zonder overbodige luxe. Er was ook een apotheek aan verbonden die heel wat geneesmiddelen ter beschikking had.

Op de terugweg bezocht ik in Titayen als afsluiter de gedenksteen die Haïti moet herinneren aan de aardbeving. Een mooi eenvoudig monument, zeker iets om te koesteren…

We pikten onderweg Jan op die als vrijwilliger in een weeshuis is. Hij bracht het weekend door in Akil Samdi. We gingen naar Fort Liberté waar de restanten van een fort en kleine bootjes een mooi idyllisch plaatje vormen aan de oceaan. Maandag staken we de grens over naar Dajabon waar op dat moment een grote markt plaats vond. De grens is dan open wat wil zeggen dat Haïtianen zonder controle op de markt worden toegelaten. Met andere woorden: een geloop en gehaast om de grens over te gaan, aankopen te doen op de markt, die naar Haïti over te brengen op karren, kruiwagens of hun hoofd, die aankopen in te laden op tal van bussen en camions die staan te wachten en terug de grens over enzovoort… Ongelooflijk. De markt zelf was verbazend meer gestructureerd dan in Haïti: iedere handelaar heeft zijn eigen plaatsje, er is meer ruimte, groenten zien er beter uit, niet alles ligt op de grond, … . Daarna gingen we verder nog wat boodschappen doen in de Dominicaanse Republiek achter op een taxibrommer en staken we zelf terug de grens over.

Toen het tijd was voor Jan om terug te keren naar Saint-Michel De Lattalay voor het weeshuis, kon ik meerijden om eens een kijkje te nemen daar: een zeer interessant project. We bezochten ook een school in de stad en een project van Taiwan wat verderop. Er werd een volledig nieuw dorp neergeplant met prefab-huisjes. Op zich een mooi idee, maar in bòs Reynold zijn woorden “mist het veel”, oa. een duidelijke visie. Er is bijvoorbeeld nergens een keuken voorzien, dus de hutjes duiken al op tussen de huisjes. Blijkbaar is er ook geen goede voorziening voor water en er is weinig schaduw terwijl Haïtianen werkelijk alles buiten doen: koken, wassen, …. Onderweg genoot ik alweer van de prachtige natuur van Haïti: palmbomen, groene bergflanken, grote vlaktes waar de koeien en geiten aan het grazen zijn, watervallen, de citadel van Milot prachtig in het zonlicht op de top van een berg. De weg zelf was erbarmelijk slecht: putten, putten en nog eens putten! Ik denk dat we van de 4u rijden slechts een half uur goede asfalt hebben gehad. Bòs Reynold vertelde mij ondertussen interessante verhalen over zijn geboordedorp, zijn kindertijd en Haïti. En eindelijk kon ik terug van de zon genieten: ze is terug!

Charline is ondertussen ook jarig geweest, dus taart (gehaald bij de bakkerij een uur verderop in Cap Haitien)! Zij durfde een gewaagdere keuze te maken: roze!

Donderdag ben ik meegereden terug naar Port-au-Prince om vrijdag te kunnen doorrijden naar Hinche om een kast te gaan ophalen en terug naar Akil te rijden. 13u onderweg geweest, maar het was de moeite: een nieuw deel van Haïti gezien met een heel mooi zicht op een grote stuwdam (terwijl de zon nog aan het opkomen was, prachtig!), kronkelende rivieren, nog meer palmbomen, enzovoort. Haïti is een mooi land!


PS: ook bij 'Foto's november' werden nog een aantal foto's toegevoegd.

zondag 18 november 2012

Rust en drukte...

Deze week stond in het teken van de voorbereidingen voor de eerste sessie over begrijpend lezen voor de leerkrachten van de Baptistenschool en de coaches van TSL. De uitleg en oefeningen voor de sessie werden in het creools neergeschreven, in bundeltjes voor de leerkrachten samen geniet. Een pen hoort er ook bij en ik had de eer envelopjes met een financiële bonus klaar te maken. Drankjes en koekjes werden uit het depot gehaald. We waren er volledig klaar voor. Tussendoor genoot ik van het lezen van een boek in de stralende zon tot de regen er was (die nog steeds in de namiddag valt), van het spelen met James Carry en van de bananen-framboos-milkshakes die Carmelle zo goed kan klaarmaken.

Vrijdagochtend was het dan zover: stipt 9u zaten de 21 leerkrachten en coaches op de stoelen die we hadden klaargezet. Dat was eigenlijk al een goede start, want ik had verwacht dat er velen te laat zouden zijn, te meer omdat ze pas de dag ervoor wisten hoe laat ze aanwezig moesten zijn. Naar gewoonte startte de sessie met een gebed, iets wat je bij ons toch niet vaak meer ziet. Ik werd even kort voorgesteld: de coaches kenden mij wel al, maar veel leerkrachten van de school wisten nog niet wie ik was. Op die manier ben ik geen ‘blan’ meer, maar gewoon Katrijn. Oplettend volgden ze daarna wat Jeannine allemaal vertelde, met enthousiasme speelden ze de kleine toneeltjes, gaven ze input over wat begrijpend lezen volgens hen inhield en deden ze mee met de oefeningen (we moesten ze toch een beetje actief aan het werk zetten…). De reacties waren positief: ze hadden heel wat bijgeleerd en willen graag verder nog een aantal sessies volgen. Wat me wel opviel, is dat Haïtianen de meest banale zaken soms het best onthouden. Zo hadden ze bij het toneeltje een tekst rond epidemieën gebruikt als voorbeeld. In het verdere verloop van de sessie kwamen ze altijd op ditzelfde voorbeeld terug!

De namiddag was rustig aangezien nu alle voorbereidingen achter de rug waren. Rond 16u kwam daar verandering in toen Geordany (huisbewaarder van TSL) hier stond met zijn baby’tje Jovnel van 2 weken oud. Jovnel zag volledig geel, geelzucht… Dat had ik werkelijk nog nooit gezien. Alles werd snel in orde gebracht om naar het hospitaal te vertrekken, want dit zag er alles behalve goed uit. De vraag die wij ons direct stelden: waarom hebben ze zo lang gewacht om dit te komen zeggen? Zijn kleur was blijkbaar al van ’s ochtends beginnen veranderen. Achteraf bleek dat de moeder het zelf niet had gezien, maar dat een leerkracht die hier op de sessie was, tijdens de break even bij het baby’tje op bezoek was geweest en daarna tegen de papa had gezegd dat het kindje er niet goed uit zag. Boss Reynold kwam hier net aan uit Port-au-Prince toen hij direct naar Quanaminthe moest vertrekken. Daar bleek geen pediater te zijn, dus moesten ze doorrijden naar het hospitaal in Fort-Liberté. Uiteindelijk kreeg Jovnel daar direct medicijnen. De dokter zei dat het kindje zou gestorven zijn, waren ze niet meteen gekomen… Zaterdag ben ik dan met Jeannine even naar het ziekenhuis geweest en Jovnel zag er al beter uit. De kleur was al iets weggetrokken, hij weende terug en dronk van de borst. Hopelijk komt alles dus snel in orde!

Voor we naar Fort Liberté naar het ziekenhuis gingen, waren we al naar Quanaminthe naar de markt geweest. Zoals altijd was de weg ernaartoe al uniek: varkens die liggen te baden in de plassen modder op de weg, kindjes die staan te zwaaien, rivieren die als wassalon worden gebruikt en de bruggen die versierd zijn met de vrolijk gekleurde lakens die hangen te drogen. Eens aangekomen op de markt, werden al mijn zintuigen tegelijk uitgedaagd, het is geen eenvoudige opgave om dit tafereel in woorden te beschrijven. Eerst gingen we de grote vleeshal binnen: vrouwen en mannen staan met grote messen en manchetten kadavers van runderen aan te snijden, de stukken vlees liggen er voor het grijpen, de stank is overweldigend en de vliegen zoemen in het rond. Hygiëne? Met de blote hand nemen ze de stukken vlees allemaal vast. De grond is een mengelmoes geworden van zand, vocht en afval. Dat geldt ook voor de rest van de markt. Nadat we het vlees in de auto hadden gezet, probeerden we ons verder een weg te banen door de mensenmassa op zoek naar groenten. Groenten en fruit liggen uitgestald op rieten zakken op de grond of op een houten staketsel, bassins worden gebruikt om rijst te verkopen, kruiwagens volgestouwd met medicatie of citroenen: iedereen probeert op zijn eigen manier het één en ander te verkopen. De prijs is te onderhandelen. Langs overal komen ze bovendien vragen of je dit of dat wil kopen. De geuren lopen door elkaar: vis, zweet, groenten, … Jeannine en ik vroegen ons af of we hier ooit aan zouden wennen? En als zij dat al zegt na meer dan 20 jaar in Haïti denk ik niet dat ik tijdens mijn verblijf er hier aan ga gewoon worden! De markt in Akil Samdi op zondag stelt niet veel voor in vergelijking met deze markt van Quanaminthe. Steeds meer besef ik het grote verschil tussen de steden en het platteland…

Mijn valiesje staat hier bijna klaar voor een weekje Port-au-Prince! Ben benieuwd hoe alles daar zal zijn met de opbouw na de aardbeving en de cycloon Sandy. Op onze terugweg pikken we Jan op, een vrijwilliger die in een andere zone 3 maanden in een weeshuis helpt. Hij zal een weekend bij ons verblijven.

zaterdag 10 november 2012

Istwa lekòl ak lapli

Deze week ben ik begonnen met de observaties in het zesde leerjaar. De leerlingen zien er opperbest uit in hun uniform, de meisjes vooral met strikjes in hun haar. Wat me opvalt is het leeftijdsverschil: de jongste leerling 11, de oudste 17. Het klaslokaal is nogal klein en kaal, geen posters aan de muren of materialen die de meester kan gebruiken om de lessen te ondersteunen. De klas is ook vrij donker aangezien er amper ramen zijn, voordeel is wel dat op die manier de warmte grotendeels wordt buiten gehouden. Er zijn voldoende banken en toch zitten de leerlingen per drie samen. Niet alle leerlingen beschikken over alle leerboeken waardoor ze samen in één boek per bank de leerstof volgen. De leerkracht geeft les zonder veel interactie met de leerlingen, te veel eenrichtingverkeer waarbij de leerstof overgebracht wordt van de leerkracht op de leerlingen. Slechts een aantal van hen zijn de hele tijd aandachtig aan het luisteren, de anderen hun gedachten dwalen snel af. Zelfs mijn gedachten durfden wel al eens afdwalen, tot ik ineens weer bij de pinken werd gebracht: de leerkracht gebruikte een zweepje. Dit had ik niet verwacht. De rest van de les ging aan mij voorbij terwijl het in mijn hoofd tolde: Wordt dit werkelijk nog gehanteerd? Hoe kan ik aan een project rond peer tutoring beginnen als dergelijke straffen nog worden gebruikt? Met Jeannine en Carmelle willen we dan ook onze sessie op 16 november beginnen met een aantal algemene instructie- en motivatiestrategieën omtrent discipline en respect voor boeken en schriften, alvorens in te gaan op begrijpend lezen. Deze workshop wordt ondertussen goed voorbereid. Ik schrijf items uit in het Nederlands, Jeannine vertaalt naar het Creools en Carmelle corrigeert. Ik schaaf op die manier mijn creools flink bij.

TSL werkt niet enkel met de pijler onderwijs. Naast de pijler gezondheidszorg is er ook de pijler milieubescherming en gemeenschapsontwikkeling. Ook bij die pijlers observeer of werk ik mee. De buurman van TSL startte vorig jaar met het aanleggen van een grote bananenplantage die werk kon geven aan heel wat inwoners van Akil Samdi. Door gebrek aan technische begeleiding, tegenwerkende weersomstandigheden ( cycloon Sandy) en wellicht ook een financiële misrekening, zag de buurman zich verplicht het werk op de plantage stil te leggen met gevolg dat de plantage stilaan overwoekerd werd met onkruid en heel wat arbeiders hun inkomen zagen verminderen. De hulp van TSL werd ingeroepen en Jeannine zag nog een budgetje vrij. 40 arbeiders werden in konbit (creoolse uitdrukking voor samenwerking) tewerk gesteld! Na dag één was er al een enorm verschil: er waren terug bananenplanten te zien en kanalen werden vrij gemaakt! Na dag twee kan de buurman weer efficiënter aan het werk.

Ondertussen is het tropische zonnige weertje hier veranderd in een grijs Belgisch weer. Ik reed mee naar Quanaminthe in de gietende regen wat voor heel wat unieke taferelen zorgde. De weg er naartoe was al een hele opgave voor de chauffeur Venel. Sommige delen van de zandweg stonden volledig blank. Wij hadden geluk om er met een jeep door te geraken (met het bijhorende geslip in de modder), anderen probeerden met de fiets, op blote voeten, op een ezel of met de moto. Eens in Quanaminthe aangekomen, kwam ik ogen tekort: het was er nog steeds de gebruikelijke gezellige chaos, alleen duikten er hier en daar vrolijk gekleurde (kapotte) paraplu’s op of werd een volledige parasol als bescherming tegen de regen gebruikt; er waren mensen met veel te grote regenjassen en mensen met veel te kleine regenjassen; mensen op blote voeten door de modder en het vuil dat door het water werd meegesleurd, mensen op slippers of lichte sandaaltjes en hier en daar toch een schoen (al dan niet waterdicht); kinderen die van school kwamen of naar school gingen met fijne witte sokjes en kletsnatte schooluniformen; allerlei gekke hoofddeksels van kartonnen doosjes tot plastic zakjes, kapotte petten en t-shirts.

donderdag 1 november 2012

De storm is gaan liggen...

Dag iedereen

Vorige week hebben jullie in het nieuws waarschijnlijk gehoord over de storm/cycloon Sandy. Hier in Akil Samdi kenden we gelukkig weinig schade. We hadden enkel de uitlopers, wat wil zeggen: grijs weer, regen en veel wind. In Port-au-Prince en andere streken in het zuiden was de storm erger en hebben vele huizen schade opgelopen, dit terwijl de opbouw van de aardbeving nog steeds niet afgerond is. De hoofdstad was ook een aantal dagen onbereikbaar met de auto. Het dodental in Haïti is hoog (52) en er zijn heel wat akkers verwoest waardoor de oogst mislukt is.

In de nacht van zaterdag 27 op zondag 28 oktober veranderde in België het uur, elke Belg wist dat hij of zij een uur langer kon slapen en wist de volgende dag hoe laat het zou zijn. Hier in Haïti blijkt dat echter nog niet zo vanzelfsprekend te gaan. Voor het weekend was er nog amper sprake geweest van een uurwissel waardoor niemand wist of die er wel zou komen, we hielden het ’s zondags dus op het oude uur. Venel belt maandagochtend: “Het uur zal pas in november veranderen”. James, de echtgenoot van Carmelle, belt: “Het uur is ondertussen veranderd want Digicel (een gsm-provider) heeft op al z’n gsm’s het uur automatisch veranderd”. In de namiddag besloten ook wij onze horloges te verzetten. Dinsdagochtend waren de kleutertjes en Veronique hier echter nog op het oude uur. Veronique zei dat het uur niet veranderd was. De tuinmannen daarentegen stonden hier wel op het nieuwe uur. Dinsdagnamiddag: Jeannine krijgt bericht dat het uur pas zondag zou veranderen… Kan er nog iemand volgen?  Niemand weet dus eigenlijk exact hoe laat het hier nu is. Benieuwd of we dan zondag toch switchen!

Diezelfde zondag 28 oktober was er daarnaast ook wel aandacht voor iets anders, namelijk mijn verjaardag. Jeannine had de tafel ’s morgens mooi versierd, alle kaartjes en cadeautjes die ik uit België had meegekregen stonden aan mijn bord en er was een lekker ontbijt. Rond de middag reden we naar Cap-Haïtien waar we Carmelle, James en James Carry gingen ophalen. We reden verder naar een restaurantje Mont Joli waar we op het terras een zicht hadden op de oceaan en de stad: mooi! Wanneer we onze buikjes hadden gevuld, passeerden we nog langs de bakker. Er waren taarten in alle kleuren: blauw, groen, roze. Ik hield het bij een veilige keuze en ging voor een taart die er nog redelijk normaal uitzag. ’s Avonds genoten we van de taart en keken nog naar een filmpje. Iedereen was erg moe dus lagen we snel in onze bedjes.

Deze week ging ik ook al naar de school waar Jetro, Nelson, Charline en Luckny naartoe gaan. Jeannine stelde me voor aan de directeur en aan de leerkracht van het zesde leerjaar (waar het project normaal gezien zal doorgaan). Het was echter op de school deze week een beetje een chaos omdat er een Amerikaanse missie gestrand was die consultaties hield en medicamenten en voedsel uitdeelde. Terwijl ontelbaar veel mensen in de rij voor het voedsel aan het bekvechten waren voor de beste plaatsjes, kreeg ik Jack Louis in mijn armen, een baby’tje van 6 maanden oud, ook een schattig baasje. Helaas had ik wel de pech dat hij pipi heeft gedaan terwijl ik hem vasthad (en hier dragen de baby’tjes doorgaans geen pampers). Toeval wil nu dat we ’s middags nog naar een kindje gingen kijken dat constipatie had. Terwijl Jeannine hem vasthad, had ze hetzelfde voor: hij deed pipi!

Ik heb ondertussen ook terug wat mensen/kinderen van twee jaar geleden ontmoet. Ik zag Linize, het kindje met downsyndroom en zag Violane, of Violine? Violine, de baby waarvoor we in 2010 een paar weken mee hebben gezorgd is door de cholera gestorven. Haar tweelingzusje Violane leeft hier nog in Acul Samdi. Samen met Veronique ging ik haar bezoeken. Blijkbaar noemen ze haar allemaal Violine en staat zelfs op haar geboorte-akte Violine. Een gek verhaal…
Ondertussen wordt er een workshop voorbereid voor de leerkrachten van die school en de coachen van Jeannine over begrijpend lezen, leesstrategieën en dyslexie. Dit is nodig omdat de leerkrachten zelf niet op de hoogte zijn van deze technieken en dyslexie niet kennen. Voordat het project van start kan gaan, is het dus van belang de leerkrachten hierover op de hoogte te brengen. Deze workshop zal waarschijnlijk op 16 november plaatsvinden.

Woensdag brachten we dan een dagje door op de Dominicaanse Republiek, een aantal inkopen gaan doen. Het oversteken van die grens is toch altijd al een avontuur op zich. Ten eerste is Jeannine ondertussen heel gedreven geworden in grenscorruptie: een babbeltje, geld in het handje en zonder veel problemen kunnen we oversteken. Ten tweede lijkt het een wereld van verschil. Quanaminthe (Haïti) is druk, er lopen veel mensen op de straat en er ligt overal vuil. Dajabon (Dominicaanse Republiek) geeft een rustigere indruk en lijkt properder. Niet te geloven dat je je gewoon een aantal meter verder bevindt… Bovendien vinden ze het daar blijkbaar leuk om af en toe een blondje te zien: langs overal werden we aangestaard en kregen we complimentjes.

Aan iedereen in België: geniet nog van de herfstvakantie!
Vele groetjes vanuit het zonnige en warme Haïti.

PS: ik voegde al een aantal foto’s van oktober toe.

woensdag 24 oktober 2012

Eerste dagen...

Byenveni nan Ayiti Cheri!

Na een lange voorbereidingstijd was het vrijdagochtend 19 oktober eindelijk zo ver: met tranen in de ogen afscheid nemen van iedereen, inchecken en vliegtuig op. De vlucht naar Frankfurt verliep vlot, na 50 minuten landden we alweer. Daar verveelde ik me echter al: ik moest 4u wachten en dat duurde toch wel lang! Door de strenge controle geraakt, hop het vliegtuig richting Puerto Plata op. Na 10 uur vliegen (saai!) landden we in Puerto Plata, opnieuw door een strenge controle geraakt, blij dat mijn valies vrij snel op de band lag en daar stond Jeannine me op te wachten. Ondertussen was het al donker in de Dominicaanse Republiek. We reden naar het hotel, bestelden daar nog een pizza (want ik had wel wat honger) en toen was het bedtijd! De volgende dag reden we naar ‘La Sirena’, een grote supermarkt waar we twee winkelkarren volledig vol sjouwden met veel lekkers. Daarna aten we lasagna met banaan (welkom in de tropen) en vertrokken richting grens. Jeannine en ik wisselden verhalen uit, haalden herinneringen op aan mijn vorig verblijf in Haïti en ik genoot ondertussen van de prachtige uitzichten. Onderweg kochten we nog een geslacht geitje want vlees is duur in Haïti. Aan de grens gekomen, mochten we snel over. De brug waar ik twee jaar geleden de grens overstak wordt intussen niet meer gebruikt en werd door een andere brug vervangen. We parkeerden de auto en al snel stonden er Haïtiaanse jongetjes geld te bedelen. Na het invullen van de correcte papieren en het ontvangen van de stempels die me toelieten in Haïti, reden we verder door het broeierig drukke Quanaminthe. We zagen al snel een manifestatie van kinderen, mooi in het wit gekleed, van de Adventisten Kerk. Na nog een uurtje verder rijden, over de hobbelige weg, kwamen we in Akil Samdi. De jongens waren aan het voetballen, Carmelle en Venel waren er en uiteraard ook James Carry, het baby’tje van Carmelle, een enorm schattig baasje. De 4 honden kwamen ook al snel aangelopen om ons welkom te heten.

Ik nam de tijd om iedereen terug te zien, om mijn kamer te installeren en alles uit te pakken. Al snel waren echter ook de eerste muggenbeten een feit, dat hoort er bij zeker?

Deze week is echter nog een rustige eerste week: vooral tijd om het creools terug te leren (ik kan ongeveer volgen wat ze zeggen, maar zelf spreken is toch niet evident, maar dat zal wel snel groeien), ik observeerde al wat bij de kleutertjes die hier op het domein naar school komen, ging met Charline al eens het dorp in (met een roede kindjes achter me die allemaal ‘blanko’ riepen), de kinderen een beetje helpen met hun huiswerk, boeken lezen, sudoku’s oplossen, muggenbeten verzorgen, Skype uittesten, leren wanneer ik de elektriciteit mag gebruiken, mee boodschappen doen, enz.

Volgende week zal mijn project rond peer tutoring meer concreet invulling krijgen. Carmelle is dan terug (ze is nu een week thuis in Cap Haïtien) en dan zal ik samen met haar en Jeannine eens bekijken wat het project juist inhoudt, welke materialen ik vorig jaar voor de stage ontworpen heb, hoe we dat hier kunnen gebruiken, in welke tijdspanne welke stappen zullen genomen worden voor het project, enz. Ik heb in ieder geval zin om er in te vliegen en er aan te beginnen!

Goed nieuws voor wie mij nog briefjes zou willen sturen: dat gaat! Het adres is het volgende:

De Beleyr Jeannine ( voor Katrijn) Akil Samdi
BP 19252 “Mon-Rêve”
HT 6112 PORT-AU-PRINCE
HAITI ( W.I.)

(er wordt vaker heen-en-weer gereden tussen Akil en Port-au-Prince waardoor de brieven hier tamelijk snel geraken… liefst geen pakjes want die durven wel verloren gaan).
En nog meer goed nieuws: ook Skype werkt goed!

maandag 8 oktober 2012

Haïtiavond

Bonjou tout moun yo

Mijn Haïtiavontuur kreeg het voorbije weekend een geslaagde start, namelijk met een Haïtiavond die een succes bleek te zijn. Dank je wel aan alle aanwezigen, aan alle helpers en alle taartbakkers!
Met z'n allen slaagden we er in 4288 euro op te halen! Bedankt daarvoor, ook voor diegenen die niet aanwezig konden zijn, maar toch steunden. In Akil Samdi zullen ze erg blij zijn met de centjes. We houden jullie op de hoogte wat er met het geld exact gebeurt. Foto's van de Haïtiavond zijn via de link op deze blog te bekijken.

En vanaf nu is het aftellen: binnen een weekje stijgt de vlieger op!
Nog genoeg tijd dus om de valies te pakken!

Groetjes,
Katrijn