Rust en drukte...

Deze week stond in het teken van de voorbereidingen voor de eerste sessie over begrijpend lezen voor de leerkrachten van de Baptistenschool en de coaches van TSL. De uitleg en oefeningen voor de sessie werden in het creools neergeschreven, in bundeltjes voor de leerkrachten samen geniet. Een pen hoort er ook bij en ik had de eer envelopjes met een financiële bonus klaar te maken. Drankjes en koekjes werden uit het depot gehaald. We waren er volledig klaar voor. Tussendoor genoot ik van het lezen van een boek in de stralende zon tot de regen er was (die nog steeds in de namiddag valt), van het spelen met James Carry en van de bananen-framboos-milkshakes die Carmelle zo goed kan klaarmaken.

Vrijdagochtend was het dan zover: stipt 9u zaten de 21 leerkrachten en coaches op de stoelen die we hadden klaargezet. Dat was eigenlijk al een goede start, want ik had verwacht dat er velen te laat zouden zijn, te meer omdat ze pas de dag ervoor wisten hoe laat ze aanwezig moesten zijn. Naar gewoonte startte de sessie met een gebed, iets wat je bij ons toch niet vaak meer ziet. Ik werd even kort voorgesteld: de coaches kenden mij wel al, maar veel leerkrachten van de school wisten nog niet wie ik was. Op die manier ben ik geen ‘blan’ meer, maar gewoon Katrijn. Oplettend volgden ze daarna wat Jeannine allemaal vertelde, met enthousiasme speelden ze de kleine toneeltjes, gaven ze input over wat begrijpend lezen volgens hen inhield en deden ze mee met de oefeningen (we moesten ze toch een beetje actief aan het werk zetten…). De reacties waren positief: ze hadden heel wat bijgeleerd en willen graag verder nog een aantal sessies volgen. Wat me wel opviel, is dat Haïtianen de meest banale zaken soms het best onthouden. Zo hadden ze bij het toneeltje een tekst rond epidemieën gebruikt als voorbeeld. In het verdere verloop van de sessie kwamen ze altijd op ditzelfde voorbeeld terug!

De namiddag was rustig aangezien nu alle voorbereidingen achter de rug waren. Rond 16u kwam daar verandering in toen Geordany (huisbewaarder van TSL) hier stond met zijn baby’tje Jovnel van 2 weken oud. Jovnel zag volledig geel, geelzucht… Dat had ik werkelijk nog nooit gezien. Alles werd snel in orde gebracht om naar het hospitaal te vertrekken, want dit zag er alles behalve goed uit. De vraag die wij ons direct stelden: waarom hebben ze zo lang gewacht om dit te komen zeggen? Zijn kleur was blijkbaar al van ’s ochtends beginnen veranderen. Achteraf bleek dat de moeder het zelf niet had gezien, maar dat een leerkracht die hier op de sessie was, tijdens de break even bij het baby’tje op bezoek was geweest en daarna tegen de papa had gezegd dat het kindje er niet goed uit zag. Boss Reynold kwam hier net aan uit Port-au-Prince toen hij direct naar Quanaminthe moest vertrekken. Daar bleek geen pediater te zijn, dus moesten ze doorrijden naar het hospitaal in Fort-Liberté. Uiteindelijk kreeg Jovnel daar direct medicijnen. De dokter zei dat het kindje zou gestorven zijn, waren ze niet meteen gekomen… Zaterdag ben ik dan met Jeannine even naar het ziekenhuis geweest en Jovnel zag er al beter uit. De kleur was al iets weggetrokken, hij weende terug en dronk van de borst. Hopelijk komt alles dus snel in orde!

Voor we naar Fort Liberté naar het ziekenhuis gingen, waren we al naar Quanaminthe naar de markt geweest. Zoals altijd was de weg ernaartoe al uniek: varkens die liggen te baden in de plassen modder op de weg, kindjes die staan te zwaaien, rivieren die als wassalon worden gebruikt en de bruggen die versierd zijn met de vrolijk gekleurde lakens die hangen te drogen. Eens aangekomen op de markt, werden al mijn zintuigen tegelijk uitgedaagd, het is geen eenvoudige opgave om dit tafereel in woorden te beschrijven. Eerst gingen we de grote vleeshal binnen: vrouwen en mannen staan met grote messen en manchetten kadavers van runderen aan te snijden, de stukken vlees liggen er voor het grijpen, de stank is overweldigend en de vliegen zoemen in het rond. Hygiëne? Met de blote hand nemen ze de stukken vlees allemaal vast. De grond is een mengelmoes geworden van zand, vocht en afval. Dat geldt ook voor de rest van de markt. Nadat we het vlees in de auto hadden gezet, probeerden we ons verder een weg te banen door de mensenmassa op zoek naar groenten. Groenten en fruit liggen uitgestald op rieten zakken op de grond of op een houten staketsel, bassins worden gebruikt om rijst te verkopen, kruiwagens volgestouwd met medicatie of citroenen: iedereen probeert op zijn eigen manier het één en ander te verkopen. De prijs is te onderhandelen. Langs overal komen ze bovendien vragen of je dit of dat wil kopen. De geuren lopen door elkaar: vis, zweet, groenten, … Jeannine en ik vroegen ons af of we hier ooit aan zouden wennen? En als zij dat al zegt na meer dan 20 jaar in Haïti denk ik niet dat ik tijdens mijn verblijf er hier aan ga gewoon worden! De markt in Akil Samdi op zondag stelt niet veel voor in vergelijking met deze markt van Quanaminthe. Steeds meer besef ik het grote verschil tussen de steden en het platteland…

Mijn valiesje staat hier bijna klaar voor een weekje Port-au-Prince! Ben benieuwd hoe alles daar zal zijn met de opbouw na de aardbeving en de cycloon Sandy. Op onze terugweg pikken we Jan op, een vrijwilliger die in een andere zone 3 maanden in een weeshuis helpt. Hij zal een weekend bij ons verblijven.

Istwa lekòl ak lapli

Deze week ben ik begonnen met de observaties in het zesde leerjaar. De leerlingen zien er opperbest uit in hun uniform, de meisjes vooral met strikjes in hun haar. Wat me opvalt is het leeftijdsverschil: de jongste leerling 11, de oudste 17. Het klaslokaal is nogal klein en kaal, geen posters aan de muren of materialen die de meester kan gebruiken om de lessen te ondersteunen. De klas is ook vrij donker aangezien er amper ramen zijn, voordeel is wel dat op die manier de warmte grotendeels wordt buiten gehouden. Er zijn voldoende banken en toch zitten de leerlingen per drie samen. Niet alle leerlingen beschikken over alle leerboeken waardoor ze samen in één boek per bank de leerstof volgen. De leerkracht geeft les zonder veel interactie met de leerlingen, te veel eenrichtingverkeer waarbij de leerstof overgebracht wordt van de leerkracht op de leerlingen. Slechts een aantal van hen zijn de hele tijd aandachtig aan het luisteren, de anderen hun gedachten dwalen snel af. Zelfs mijn gedachten durfden wel al eens afdwalen, tot ik ineens weer bij de pinken werd gebracht: de leerkracht gebruikte een zweepje. Dit had ik niet verwacht. De rest van de les ging aan mij voorbij terwijl het in mijn hoofd tolde: Wordt dit werkelijk nog gehanteerd? Hoe kan ik aan een project rond peer tutoring beginnen als dergelijke straffen nog worden gebruikt? Met Jeannine en Carmelle willen we dan ook onze sessie op 16 november beginnen met een aantal algemene instructie- en motivatiestrategieën omtrent discipline en respect voor boeken en schriften, alvorens in te gaan op begrijpend lezen. Deze workshop wordt ondertussen goed voorbereid. Ik schrijf items uit in het Nederlands, Jeannine vertaalt naar het Creools en Carmelle corrigeert. Ik schaaf op die manier mijn creools flink bij.

TSL werkt niet enkel met de pijler onderwijs. Naast de pijler gezondheidszorg is er ook de pijler milieubescherming en gemeenschapsontwikkeling. Ook bij die pijlers observeer of werk ik mee. De buurman van TSL startte vorig jaar met het aanleggen van een grote bananenplantage die werk kon geven aan heel wat inwoners van Akil Samdi. Door gebrek aan technische begeleiding, tegenwerkende weersomstandigheden ( cycloon Sandy) en wellicht ook een financiële misrekening, zag de buurman zich verplicht het werk op de plantage stil te leggen met gevolg dat de plantage stilaan overwoekerd werd met onkruid en heel wat arbeiders hun inkomen zagen verminderen. De hulp van TSL werd ingeroepen en Jeannine zag nog een budgetje vrij. 40 arbeiders werden in konbit (creoolse uitdrukking voor samenwerking) tewerk gesteld! Na dag één was er al een enorm verschil: er waren terug bananenplanten te zien en kanalen werden vrij gemaakt! Na dag twee kan de buurman weer efficiënter aan het werk.

Ondertussen is het tropische zonnige weertje hier veranderd in een grijs Belgisch weer. Ik reed mee naar Quanaminthe in de gietende regen wat voor heel wat unieke taferelen zorgde. De weg er naartoe was al een hele opgave voor de chauffeur Venel. Sommige delen van de zandweg stonden volledig blank. Wij hadden geluk om er met een jeep door te geraken (met het bijhorende geslip in de modder), anderen probeerden met de fiets, op blote voeten, op een ezel of met de moto. Eens in Quanaminthe aangekomen, kwam ik ogen tekort: het was er nog steeds de gebruikelijke gezellige chaos, alleen duikten er hier en daar vrolijk gekleurde (kapotte) paraplu’s op of werd een volledige parasol als bescherming tegen de regen gebruikt; er waren mensen met veel te grote regenjassen en mensen met veel te kleine regenjassen; mensen op blote voeten door de modder en het vuil dat door het water werd meegesleurd, mensen op slippers of lichte sandaaltjes en hier en daar toch een schoen (al dan niet waterdicht); kinderen die van school kwamen of naar school gingen met fijne witte sokjes en kletsnatte schooluniformen; allerlei gekke hoofddeksels van kartonnen doosjes tot plastic zakjes, kapotte petten en t-shirts.

De storm is gaan liggen...

Dag iedereen

Vorige week hebben jullie in het nieuws waarschijnlijk gehoord over de storm/cycloon Sandy. Hier in Akil Samdi kenden we gelukkig weinig schade. We hadden enkel de uitlopers, wat wil zeggen: grijs weer, regen en veel wind. In Port-au-Prince en andere streken in het zuiden was de storm erger en hebben vele huizen schade opgelopen, dit terwijl de opbouw van de aardbeving nog steeds niet afgerond is. De hoofdstad was ook een aantal dagen onbereikbaar met de auto. Het dodental in Haïti is hoog (52) en er zijn heel wat akkers verwoest waardoor de oogst mislukt is.

In de nacht van zaterdag 27 op zondag 28 oktober veranderde in België het uur, elke Belg wist dat hij of zij een uur langer kon slapen en wist de volgende dag hoe laat het zou zijn. Hier in Haïti blijkt dat echter nog niet zo vanzelfsprekend te gaan. Voor het weekend was er nog amper sprake geweest van een uurwissel waardoor niemand wist of die er wel zou komen, we hielden het ’s zondags dus op het oude uur. Venel belt maandagochtend: “Het uur zal pas in november veranderen”. James, de echtgenoot van Carmelle, belt: “Het uur is ondertussen veranderd want Digicel (een gsm-provider) heeft op al z’n gsm’s het uur automatisch veranderd”. In de namiddag besloten ook wij onze horloges te verzetten. Dinsdagochtend waren de kleutertjes en Veronique hier echter nog op het oude uur. Veronique zei dat het uur niet veranderd was. De tuinmannen daarentegen stonden hier wel op het nieuwe uur. Dinsdagnamiddag: Jeannine krijgt bericht dat het uur pas zondag zou veranderen… Kan er nog iemand volgen?  Niemand weet dus eigenlijk exact hoe laat het hier nu is. Benieuwd of we dan zondag toch switchen!

Diezelfde zondag 28 oktober was er daarnaast ook wel aandacht voor iets anders, namelijk mijn verjaardag. Jeannine had de tafel ’s morgens mooi versierd, alle kaartjes en cadeautjes die ik uit België had meegekregen stonden aan mijn bord en er was een lekker ontbijt. Rond de middag reden we naar Cap-Haïtien waar we Carmelle, James en James Carry gingen ophalen. We reden verder naar een restaurantje Mont Joli waar we op het terras een zicht hadden op de oceaan en de stad: mooi! Wanneer we onze buikjes hadden gevuld, passeerden we nog langs de bakker. Er waren taarten in alle kleuren: blauw, groen, roze. Ik hield het bij een veilige keuze en ging voor een taart die er nog redelijk normaal uitzag. ’s Avonds genoten we van de taart en keken nog naar een filmpje. Iedereen was erg moe dus lagen we snel in onze bedjes.

Deze week ging ik ook al naar de school waar Jetro, Nelson, Charline en Luckny naartoe gaan. Jeannine stelde me voor aan de directeur en aan de leerkracht van het zesde leerjaar (waar het project normaal gezien zal doorgaan). Het was echter op de school deze week een beetje een chaos omdat er een Amerikaanse missie gestrand was die consultaties hield en medicamenten en voedsel uitdeelde. Terwijl ontelbaar veel mensen in de rij voor het voedsel aan het bekvechten waren voor de beste plaatsjes, kreeg ik Jack Louis in mijn armen, een baby’tje van 6 maanden oud, ook een schattig baasje. Helaas had ik wel de pech dat hij pipi heeft gedaan terwijl ik hem vasthad (en hier dragen de baby’tjes doorgaans geen pampers). Toeval wil nu dat we ’s middags nog naar een kindje gingen kijken dat constipatie had. Terwijl Jeannine hem vasthad, had ze hetzelfde voor: hij deed pipi!

Ik heb ondertussen ook terug wat mensen/kinderen van twee jaar geleden ontmoet. Ik zag Linize, het kindje met downsyndroom en zag Violane, of Violine? Violine, de baby waarvoor we in 2010 een paar weken mee hebben gezorgd is door de cholera gestorven. Haar tweelingzusje Violane leeft hier nog in Acul Samdi. Samen met Veronique ging ik haar bezoeken. Blijkbaar noemen ze haar allemaal Violine en staat zelfs op haar geboorte-akte Violine. Een gek verhaal…
Ondertussen wordt er een workshop voorbereid voor de leerkrachten van die school en de coachen van Jeannine over begrijpend lezen, leesstrategieën en dyslexie. Dit is nodig omdat de leerkrachten zelf niet op de hoogte zijn van deze technieken en dyslexie niet kennen. Voordat het project van start kan gaan, is het dus van belang de leerkrachten hierover op de hoogte te brengen. Deze workshop zal waarschijnlijk op 16 november plaatsvinden.

Woensdag brachten we dan een dagje door op de Dominicaanse Republiek, een aantal inkopen gaan doen. Het oversteken van die grens is toch altijd al een avontuur op zich. Ten eerste is Jeannine ondertussen heel gedreven geworden in grenscorruptie: een babbeltje, geld in het handje en zonder veel problemen kunnen we oversteken. Ten tweede lijkt het een wereld van verschil. Quanaminthe (Haïti) is druk, er lopen veel mensen op de straat en er ligt overal vuil. Dajabon (Dominicaanse Republiek) geeft een rustigere indruk en lijkt properder. Niet te geloven dat je je gewoon een aantal meter verder bevindt… Bovendien vinden ze het daar blijkbaar leuk om af en toe een blondje te zien: langs overal werden we aangestaard en kregen we complimentjes.

Aan iedereen in België: geniet nog van de herfstvakantie!
Vele groetjes vanuit het zonnige en warme Haïti.

PS: ik voegde al een aantal foto’s van oktober toe.