Pwoje a te komanse!

Sinds de komst van Kelvin begin januari is het project in een stroomversnelling gekomen. Nadat hij zich volledig had geïnstalleerd in zijn huisje en wij allen waren uitgerust van ons grensavontuur, begonnen we aan de voorbereidingen van het project. Bovendien bleek bij onze terugkomst uit de Dominicaanse Republiek dat de school in Akil Samdi nog niet was begonnen. De vakantie duurde een week langer dan gepland. Het was niet echt een structurele regel, eerder een plotse beslissing omdat er de eerste dagen niet veel leerlingen aanwezig bleken te zijn. De vakantie heeft zo dus 4 weken geduurd…

De eerste stap van het project bestond er vooral uit om veel te vertellen en ervaringen uit te wisselen met Kelvin over het project vorig jaar in Zuid-Afrika, de doelstellingen, de inhoudelijke pijlers enz. Voor diegenen die nog niet op de hoogte zijn: het project gaat over het aanleren van leesstrategieën voor begrijpend lezen. Dit zal gebeuren aan de hand van ‘peer tutoring’ waarbij twee leerlingen elkaar helpen en ‘samen’ leren. Het project zal doorgaan in het zesde leerjaar, waar 18 leerlingen zitten en de leeftijd varieert tussen 11 en 17 jaar. We zien het project voor de leerlingen als een voorbereiding op het staatsexamen dat ze op het einde van dit schooljaar moeten afleggen. Om die reden zal het project niet enkel over begrijpend lezen gaan, maar zal het ook elementen van ‘leren leren’ bevatten, bijvoorbeeld het zoeken van structuur in een tekst en het maken van een mind map zal daardoor extra aandacht verdienen. Tot mijn geruststelling was Kelvin volledig geëngageerd om met het project aan de slag te gaan. Direct hadden we al bepaalde lesideeën en zagen we al voor ons hoe het project zou uitgewerkt worden.

Het maken van praktische afspraken, zowel met de leerkracht van de zesde klas (mèt Joslyn) als met de schooldirecteur (mèt Nelson), vormde een belangrijk onderdeel van de voorbereiding. Met mèt Joslyn werd bijvoorbeeld afgesproken met welke zaken we zeker rekening moesten houden in de klas, dat hij een financiële bonus zal ontvangen aangezien hij het engagement aangaat om dit project in zijn klas te realiseren, hoe onze samenwerking zal verlopen, enz.. Met de directeur werd bovendien afgesproken dat de les Creools iets vroeger op de dag wordt geplaatst. Uit onze observaties bleek namelijk dat er niet altijd een vast uur is voorzien voor de recreatie. Om te vermijden dat onze lessen in het water vallen, zullen die telkens de eerste les van de dag zijn. Om 8u ’s morgens wanneer de zon nog niet hoog staat en het nog fris is (niets vergeleken met de kou in België nu).

Naast de praktische afspraken, moesten de ideeën die Kelvin en ik hadden op papier worden gezet en concreet worden uitgewerkt. De eerste lessen zullen voornamelijk een voorbereiding op de peer tutoring zijn zodat de leerlingen een aantal vaardigheden aanleren om op een goede manier met elkaar te kunnen samenwerken. Ze leren hierbij hoe ze goed naar elkaar kunnen luisteren, hoe ze elkaar een compliment kunnen geven, hoe ze fouten moeten verbeteren en hoe ze elkaar kunnen vertrouwen. We werkten de nodigde werkblaadjes uit en vertaalden die in het Creools. We waren dan ook heel blij toen Carmelle ons complimenteerde met de vorderingen in ons Creools. Er werd dus gebrainstormd, geprint en de laatste observatie werd gedaan. Tijdens deze laatste observatie werden we ons toch bewust van de sterktes van mèt Joslyn. Ondanks de weinige materiële middelen die in de school aanwezig zijn, probeert hij variatie in de lessen te brengen en de leerlingen actief aan het denken te zetten. Ons vertrouwen dat het project in zijn klas in goede handen was, werd versterkt.

Nadat we al deze voorbereidingen achter de rug hadden, zaten we een namiddag samen met de leerkracht om onze lesideeën met hem te bespreken. Al snel dacht hij verder en stelde hij de vraag of we hem geen hulp konden bieden voor wiskunde. Hij vond namelijk dat heel wat leerlingen daar eveneens problemen mee hebben. We hebben onmiddellijk de vraag in overweging genomen omdat we merkten dat het vooral ging over het oplossen van vraagstukken. Hierbij staat begrijpend lezen centraal, want als de vraag niet goed wordt gelezen en de leerlingen de gegeven informatie niet kunnen structureren, is het moeilijk de vraag op een correcte manier op te lossen. Er zijn dus zeker mogelijkheden om dit in het project in te passen. Op die manier is het voor ons ook verrijkend om het project zo breed mogelijk te beschouwen en zoveel mogelijk aspecten er in te kunnen verwerken. Er was daarnaast de confrontatie met diverse andere problemen. De leerkracht vertelde ons bijvoorbeeld dat tegen het einde van de voormiddag (de school is enkel in de voormiddag) bij een aantal leerlingen een groot gebrek aan concentratie is. Dit is vaak doordat ze niet gegeten hebben of in de namiddag thuis of op de akker moeten helpen waardoor ze moe zijn. Sommige kinderen hebben als enige maaltijd het eten dat op de school wordt gegeven: rijst met bonen. Als ze geluk hebben: rijst met bonensaus. Dat zijn allemaal zaken waar wij niet vanzelfsprekend bij stil staan, maar die wel de realiteit weergeven in een plattelandsdorpje in Haïti. De punten van de leerlingen zijn dan soms ook echt laag, wat we zelf met onze eigen ogen konden waarnemen. We maakten namelijk een overzicht van de resultaten van de examens die de leerlingen van het zesde leerjaar met Kerstmis hebben gemaakt. De helft van de leerlingen van de klas bleek niet geslaagd te zijn.

Sinds woensdag is dan de eerste echte stap van het project een feit: het eerste lesje werd gegeven, met monsieur Kelvin en madame Katrijn. Ik had toch wel een beetje zenuwen. Vooral de vraag of de leerlingen benieuwd zouden zijn naar het project, hield me bezig. Bij het begin van de les kreeg elke leerling een mapje om de werkblaadjes van het project in te bewaren. Al snel zagen we dat ze dit niet gewoon waren. De leerlingen bewaren extra bladeren meestal tussen hun boeken, met als gevolg volledig gekreukelde, vuile of gescheurde blaadjes. Wanneer we vroegen om hun naam op het etiket te schrijven dat wij al hadden gekleefd, lagen er mapjes ondersteboven of op hun zij. Het schrijven van hun naam daarna, vroeg veel tijd. De eerste les - met als lesonderwerp ‘een goede luisterhouding’ - sloeg wel in. De leerlingen kregen kaartjes die ze aan het bord in de juiste kolom moesten hangen, enerzijds goede voorbeelden, anderzijds minder goede voorbeelden. Dit was voor hen een andere manier van les volgen. Zelfs het kleven van de plakband was voor sommige leerlingen nieuw. Voor de leerkracht zijn dit allemaal prikkels om te zien hoe een klassikale les ook op andere manieren kan aangepakt worden. Hij keek met veel belangstelling toe. Kelvin en ik waren op het einde van de les tevreden over het resultaat en gingen goedgemutst terug naar Ti Soley Leve. Vanaf nu is het de bedoeling dat voornamelijk de leerkracht zelf de lessen geeft en dat wij (samen met hem) de lessen voorbereiden, hem ermee op weg helpen en waar nodig in de klas ondersteuning bieden. Maar belangrijk: het project is eindelijk uit de startblokken vertrokken: pwoje a te komanse!

In tussentijd was er ook een vergadering met de coaches over het programma van de kleuters. Zij zijn aan een knutselmarathon begonnen als voorbereiding op Carnaval: maskers maken, madigra-mannetjes decoreren met stukjes papier, schilderen, enz. De kleuters van de derde kleuterklas hielpen ook mee om pain patat te maken, een plaatselijke lekkernij. Dat zorgde voor heel wat leuke tafereeltjes. Ze moesten onder andere zelf bij Antoine in de tuin om zoete patatten, die moesten ze wassen aan de pomp, ze gingen naar het winkeltje om bloem, hielpen bij het snijden van de banaantjes, enz. De volgende dag hebben ze met veel smaak hun stukje opgegeten.

Een leuk en grappig weetje als afsluitertje. Twee jaar geleden had ik op de laatste dag van onze Haïti-inleefreis blijkbaar een briefje voor Carmelle geschreven. Zelf was ik het al een beetje vergeten, maar Carmelle bleek dit mooi bewaard te hebben. Hierin had ik geschreven dat als ik terug zou komen en Carmelle al een baby’tje zou hebben, ik er zeker mee zou spelen. Nu twee jaar later vind ik het geweldig om met James Carry elke dag te wandelen, te spelen en hem mee te helpen verzorgen! Hij is ondertussen bijna zes maand oud, heeft een schattige lach, vindt het leuk om op z’n beentjes te staan en begint veel lawaai te maken met zijn kreetjes.